ŻARY

    Miasto w woj. lubuskim, siedziba powiatu żarskiego, na obszarze Wzniesień Żarskich. 42 tys. mieszkańców, Ośrodek przemysłowy: włókienniczy, odzieżowy, produkcja maszyn dla przemysłu spożywczego, przemysł precyzyjny, drzewny, materiały budowlane, huty szkła, przetwórstwo pianki poliuretanowej, meblarski, spożywczy, drukarnia, przedsiębiorstwa budowlane, ośrodek oświatowy, węzeł kolejowy i drogowy, sanatorium neuropsychiatrii dziecięcej, ośrodek dla dzieci głuchoniemych, szpitale.

Historia

    Osada targowa w Marchii Łużyckiej na trakcie solnym z Magdeburga do Wielkopolski, wzmiankowana 1007; zdobyta przez Bolesława I Chrobrego i wraz z Łużycami do 1032 należała do Polski; w pierwszej połowie XIII w. przejściowo włączona do księstwa Piastów śląskich; od 1346 pod zwierzchnictwem Czech, od 1635 elektorów saskich, po 1815 w państwie pruskim (zgermanizowana nazwa Sorau). Prawa miejskie 1260; miasto handlowe; od 1292 bito w Żarach monety; od XIV w. rozwój rzemiosła (głównie sukiennictwo, płóciennictwo, piwowarstwo, od XVI w. złotnictwo); w okolicy Żar liczne kuźnice żelaza; 1586 założono pierwszą stację pocztową na szlaku Saksonia Polska; od przełomu XVII i XVIII w. hodowla jedwabników. Od XIX w. rozwój przemysłu (m.in. zakłady lniarskie, sukiennicze, ceramiczne, odlewnia żelaza); od 1846 połączenie kolejowe z Wrocławiem i Berlinem; w 1880 wybudowano elektrownię, 1927 przeprowadzono kanalizację; na przełomie XIX i XX w. napływ polskich robotników (udział w rozruchach głodowych 1923); W 1885 r. Żary liczyły ok. 13,6 tys. mieszkańców, 1939 ok. 25,9 tys. W czasie II wojny światowej szpital dla jeńców wojennych różnych narodowości i robotników przymusowych, w którym Niemcy dokonali masowych egzekucji (od 2 do 6 tys., głównie jeńców sowieckich i włoskich); Do 10 kwietnia 1944 Żary nie odczuły skutków działań wojennych. Podczas nalotu 11 kwietnia 1944 roku w ciągu kilku minut spadło na miasto tysiące alianckich bomb. Zniszczona została niemal cała średniowieczna zabudowa. Miasto zostało zniszczone w ok. 60%; Od 1945 miasto należy do Polski. Do 1975 siedziba powiatu; W 1973 do Żar włączono Kunice Żarskie.

Zabytki

    Zespół zamkowo-pałacowy (XIV-XVI i początek XVIII w., zrekonstruowany 1937-38), park geometryczny (XVIII w.); fragmenty murów miejskich (XV-XVI w.); gotycki kościół parafialny (1401-30, fragmenty przed 1309, wieża druga połowa XVI w.) z barokową kaplicą Promnitzów (1670-72); gotycki kościół Franciszkanów (XIV-XV w., przebudowany XVI i XVIII w.); kamienice (XV, XVII, XVIII w., odbudowane po 1945); ratusz (XIV-XV w., rozbudowany 1567, przebudowany XVIII, XX w.).

Wał Trzebnicki

    Trzebnicki Wał, makroregion naturalny w południowo-zachodniej Polsce, część pod prowincji Niziny Środkowopolskiej. Powierzchnia 3239 km2. Wał Trzebnicki jest pasem wzniesień o przebiegu w przybliżeniu równoleżnikowym, ciągnącym się na przestrzeni ponad 200 km od okolic Żar na zachodzie po Ostrzeszów na wschodzie, oddzielającym Nizinę Śląsko-Łużycką i Nizinę Śląską na południe od Obniżenia Milicko-Głogowskiego na północy. Region w przeszłości stanowił granicę, do której dotarł lądolód skandynawski w stadiale Warty. Na zaburzonych glacitektonicznie (pod wpływem przesuwającego się lądolodu) utworach mioceńskich zalegają utwory morenowe i sandrowe. Wysokości bezwzględne dochodzą do 284 m n.p.m. (Kobyla Góra), względne przekraczają 100 m. Obszar stanowi odrębną krainę geobotaniczną, ce****ącą się znacznym zalesieniem (na zachodzie buczyny, na wschodzie bory szpilkowe). Wał Trzebnicki dzieli się (od zachodu na wschód) na: Wzniesienia Żarskie (Gora Żarska 226,9 m n.p.m.), Wzgórza Dalkowskie, Obniżenie Ścinawskie, Wzgórza: Trzebnickie, Twardogórskie i Ostrzeszowskie. W okolicach Ostrzeszowa występują złoża gazu ziemnego, na Wzgórzach Dalkowskich, między Lubinem a Głogowem, pokłady miedzi, eksploatowane w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym.

Żarskie Wzniesienia

    Żarskie Wzniesienia (Zielony Las, Sorauer Wald), zachodnia część Wału Trzebnickiego, położona na zachód od doliny Bobru. Powierzchnia 545 km2. Obszar zbudowany jest z utworów morenowych, zalegających na zaburzonych glacitektonicznie warstwach trzeciorzędowych. Wznosi się do 226,9 m n.p.m. i blisko 150 m nad dno doliny Bobru. Rzeźba dość urozmaicona. Przeważają lasy.

Gospodarka

    Żary są znaczącym ośrodkiem przemysłowym. Silne tradycje przemysłu tekstylnego sprawiły, że po wojnie miasto zyskało przydomek "Manchesteru zachodniej Polski". Dzisiaj o obliczu Żar decyduje położenie w pasie przygranicznym. W pobliżu miasta (20-40 km) znajdują się polsko-niemieckie drogowe przejścia graniczne w Olszynie, Łęknicy i Przewozie oraz kolejowe przejście w Forście. "Kręgosłupem" żarskiej gospodarki są firmy małe i średnie. W 1999r. w mieście było zarejestrowanych 3,8 tys. podmiotów gospodarczych, w tym ponad 120 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. Większość to firmy usługowe i handlowe.

 Komunikacja

    W Żarach krzyżują się drogi krajowe nr 12 i 27. Nie opodal miasta przebiega międzynarodowa trasa E-36 (Berlin - Wrocław - Kraków), która przekształci się wkrótce (czytaj za 100 lat) w autostradę 18. Zjazdy z autostrady będą się znajdowały w Królowie i Drozdowie - 10 i 20 km od Żar. Niedaleko Żar znajdują się lotniska w Babimoście i Przylepie koło Zielonej Góry, a także prężnie rozwijający się port lotniczy w Rothenburgu (około 15 km od przejścia granicznego w Przewozie).

Sport i rekreacja

    Ulubionym miejscem weekendowych spacerów mieszkańców Żar jest "Zielony Las", który przylega do południowych granic miasta. Sporą atrakcję turystyczną stanowią Ceglana Wieża i Kamienna Wieża, zbudowane tutaj przed wojną, na najwyższych wzniesieniach Wzgórz Żarskich . W pogodne dni u podnóża Ceglanej Wieży można podziwiać panoramę Karkonoszy.

Imprezy i wydarzenia

    Niewątpliwie największy rozgłos przyniosła Żarom impreza zorganizowana przez Jerzego Owsiaka "Przystanek Woodstock" Impreza odbywała się w latach 1997-99, 2001-03 i było to jedno z największych (jeśli brać pod uwagę liczbę uczestników) wydarzeń muzycznych w Polsce.

Historia w datach

1007 - pierwsze wzmianki o grodzie plemienia Żarowian w kronice Thietmara z Merseburga;
od 1032 - po śmierci Mieszka II gród ponownie przyłączony do Marchii Łużyckiej;
1207 - wzmianka o kościele;
1260 - Żary otrzymały magdeburskie prawa miejskie staraniem właściciela Albrechta von Dewina;
1364 - miasto dostało się pod panowanie czeskie;
1500 - utworzono szkołę łacińską czyli gimnazjum "Atheneum Soranum";
1526 - pod panowaniem Habsburgów;
1549 - spłonął klasztor i biblioteka franciszkanów;
1558 - miasto w rękach Promnitzów, rozwój kulturowy miasta;
1573 - powstała pierwsza drukarnia;
1586 - uruchomiono pocztę łączącą Saksonię z Polską;
1635 - Żary przeszły pod panowanie elektorów saskich;
pocz. XVII w. - Promnitzowie wznieśli barokowy pałac, koncertmistrzem był tu Georg Philipp Teleman;
XVII w. - zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej, pożarów i epidemii;
1815 - miasto dostało się pod władanie Prus, wyznaczono tu siedzibę powiatu;
1846 - połączenie kolejowe;
druga połowa XIX w. - powstały zakłady ceramiczne, szklarskie, odlewnia żelaza;
II wojna światowa - powstał tu oddział zakładów lotniczych Focke-Wulf;
1944 - 11 kwietnia lotnictwo alianckie zbombardowało miasto;
do 1945 - miasto nosiło nazwę Sorau;
1946-1975 - Żary siedzibą powiatu;

Wyczerpująca historia miasta - kliknij tutaj

Do zwiedzania

- Pozostałości murów miejskich z kamienia, przy ul. Cichej odrestaurowany kawałek muru z basztą, wybudowane schody pozwalają wejść na górę i przespacerować się po murach;
- Ratusz z XIV-XV w. z renesansowym portalem;
- Kompleks zamkowy: - zamek rycerski Dewinów-Bibersteinów, budowla w założeniu gotycka (z drugiej połowy XIII w.) otrzymała w latach 1540-49 kształt renesansowy, - pałac Promnitzów, połączony z zamkiem, budowla barokowa, powstała w latach 1710-26, dzieło m.in. włoskiego architekta Giovanniego Simonettiego;
- Dawny park pałacowy z pomnikowymi drzewami;
- Późnogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, zbudowany w początku XIV w. w miejsce wcześniejszego kościółka romańskiego;
- Barokowa kaplica Promnitzów dobudowana w latach 1670-72, z pięknym portalem, kościół otoczony jest gotyckimi i renesansowymi zabudowaniami, m. in. plebania i gotycki budynek dawnej nadintendentury, obecnie archiwum;
- Kamienna dzwonnica w baszcie obronnej z początku XIV w.;
- Wieża wartownicza z XIV/XV w. z narożnymi ciosami z rudy darniowej;
- Kościół garnizonowy Podwyższenia Krzyża Świętego, pierwotnie franciszkański kościół klasztorny, zbudowany na przełomie XIV i XV w., wnętrze całkowicie przebudowane w 1928 r., bryła kościoła odbudowana po pożarach w 1728 r.;
- Kamieniczki renesansowe i barokowe, m.in.: - kamieniczki na ul. Chrobrego, XVII-XIX w., - kamieniczka przy ul. Żagańskiej 2, nad portalem kartusz z datą 1638 r.;
- Kościół polsko-katolicki Dobrego Pasterza, z XIV w., odbudowany po pożarze w 1702 r., dawny kościół szpitalny;
- Kościół św. Piotra z XIV w., położony na terenie byłego cmentarza, ze sklepieniem gotyckim w prezbiterium;
- Błękitna Brama, zbudowana w 1708 r.;
- Kościółek barokowy na Placu Inwalidów, stał tu prawdopodobnie już około 1100 r.; obecny kształt pochodzi z 1751 r.;
- Zielony Las - zabytki niezwykłego lasu: wieże obserwacyjne (3x), pomniki kamienne, kamienny krąg, niespotykane na tym terenie nigdzie indziej specyficzne górskie ukształtowanie terenu, mnogość szlaków turystycznych.